Drogi podawania leków

Istnieje wiele dróg podawania leku, począwszy od doustnych a skończywszy na iniekcyjnych. Droga podania zależy od formy leku ale także od dawki, jaką należy podać pacjentowi, czasu wchłaniania leku a także od wskazań. Należy dobrać taką metodę oraz możliwie jak najmniejszą dawkę leku tak, by była bezpieczna i jednocześnie skuteczna.

DROGA DOUSTNA p.o. 
  • Zalety: 
-najwygodniejsza
-najczęstsza
-najbardziej naturalna
-wymagania stawiane lekom doustnym są nieduże w porównaniu do innych metod wprowadzania leku
-bezpieczna
-lek wchłania się poprzez jelito cienkie do krwiobiegu
  • Wady: 
-kwaśne pH żołądka może unieczynniać leki
-bakterie jelitowe oraz enzymy w przewodzie pokarmowym mogą metabolizować leki
-stosunkowo późne działanie leku
-mogą powodować nudności oraz wymioty
-leki mogą być metabolizowane w wątrobie (wchłanianie do żyły wrotnej)
-nie ma możliwości podania leku tą metodą pacjentowi nieprzytomnemu.

Wchłanianie leku na tej drodze zależne jest od przewodu pokarmowego( pH, motoryka, przepływ krwi, powierzchnia, obecność wielu substancji) oraz od postaci leku i jego rozpuszczalności.

DROGA PARENTERALNA

  • Zalety: 
-szybkie i bardziej przewidywalne wchłanianie leku
-możliwość podania leków, które są niestabilne w przewodzie pokarmowym
-możliwość podania pacjentom nieprzytomnym
-dokładniejsze określenie dawki

  • Wady:
-konieczność zachowania zasad aseptyki i podawanie przez przeszkolony personel
-droższe leki niż w przypadku podawanych doustnie
-możliwość wystąpienia powikłań
-ból po iniekcji
-po przedawkowaniu trudności w korekcie dawki


PODANIE PODSKÓRNE s.c.

Lek jest wstrzykiwany podskórnie poniżej skóry właściwej i przenika do krwiobiegu przez ściany naczyń włosowatych.
  • Zalety:
-możliwość samodzielnego podania leku
-szybkość podania leku może być regulowana za pomocą preparatów obkurczających naczynia
  • Wady:
-leki o działaniu drażniącym mogą powodować ból, stany zapalne a także martwicę tkanek
-metoda ta pozwala na podanie niewielkich objętości leku


PODANIE DOMIĘŚNIOWE i.m.

Lek jest wstrzykiwany domięśniowo, skąd przez naczynia włosowate mięśnia przechodzi do krążenia obwodowego.

  • Zalety:
-szybsze działanie niż w przypadku podania podskórnego
-możliwość podania większych objętości leku oraz leków drażniących
-możliwość wpływania na absorpcję leku- roztwory wodne wchłaniają się szybciej, olejowe wolniej, istnieje też możliwość podania leku w formie depot.
  • Wady:
-wchłanianie uzależnione od ukrwienia mięśnia
-bardziej bolesne niż podanie podskórne
-możliwość powikłań- tworzenie zrostów, uszkodzenie nerwów, podanie do naczynia
-nie można modyfikować wchłaniania leku poprzez zastosowanie leków zwężających światło naczyń

PODANIE DOŻYLNE i.v.

  • Zalety:
-natychmiastowe działanie
-możliwość podania dużych objętości i leków drażniących
-możliwość dostosowania dawki do odpowiedzi pacjenta w trakcie podania
-100% biodostępności

  • Wady:
-możliwość przekroczenia dawki lub wzrost ciśnienia w wyniku zbyt szybkiego podania leku
-leków podanych dożylnie nie można usunąć
-leki muszą spełnić wiele warunków- sterylność, izotoniczność, rozpuszczalność w wodzie, pH
-pacjent nie może sam podać sobie leku,
-trudność w odnalezieniu odpowiedniej żyły (pękanie żył) oraz możliwość powikłań (zapalenie żył powierzchownych)

PODANIE DOTĘTNICZE i.a.
Ta droga podania leku występuje niezwykle rzadko. Metodę tą wykorzystuje się głównie w diagnostyce, tzn. do podania kontrastu.


DROGA PODJĘZYKOWA s.l.

Ze względu na fakt, iż błona śluzowa jamy ustnej posiada dobre ukrwienie leki możemy podawać także metodą podjęzykową. Dobremu wchłanianiu tą drogą ulega nitrogliceryna.  Żyły dorzecza jamy ustnej połączone są bezpośrednio z żyłą czczą górną, a więc ominięty zostaje efekt pierwszego przejścia.

DROGA DOODBYTNICZA p.r.
  •  Zalety:
-sprawdza się u chorych nieprzytomnych, dzieci oraz u osób wymiotujących
-lek wchłonięty przez śluzówkę przechodzi do żyły czczej dolnej (brak efektu pierwszego przejścia)
-szybszy początek działania w porównaniu z drogą doustną

  • Wady:
-różne efekty wchłaniania
-niektóre leki nie mają możliwości absorpcji z odbytnicy
-niektóre leki mogą działać drażniąco na śluzówkę odbytnicy


DROGA DOSPOJÓWKOWA
Ma zastosowanie głównie w dziedzinie okulistyki, głównie ze względu na leki, które podaje się domiejscowo, np. leki przeciw jaskrze. Część podanego tą metodą leku może wchłaniać się systemowo i powodować skutki uboczne.

DROGA WZIEWNA
Wziewnie podaje się głównie leki znieczulenia ogólnego, ale także aerozole stosowane do leczenia astmy. Ominięty zostaje efekt pierwszego przejścia, zaś lek wchłania się szybko i całkowicie. Jednak lek lub jego podłoże może działać drażniąco na płuca, a także być przez nie metabolizowany.

DROGA PODOPONOWA
Tą drogą podawane są leki znieczulenia miejscowego, leki opioidowe a także leki, które muszą być podane do Centralnego Układu Nerwowego.

PODANIE NA SKÓRĘ 
Pod względem kosmetologii jest to najbardziej istotna droga podania leku, czy też kosmetyku. Droga ta umożliwia uniknięcia wchłaniania danej substancji do krążenia obwodowego, jednak wiąże się to ze słabą wchłanialnością substancji przez nieuszkodzoną skórę. Uzyskany efekt jest miejscowy, co jest szczególnie istotne w dermatologii. Niektóre z leków, np. HTZ, w postaci plastrów naklejanych na skórę, dobrze wchłaniają się drogą przezskórną. Metoda ta odnosi się tylko do leków, które rozpuszczalne są w tłuszczach. Absorpcja leku jest powolna i stała, zaś krążenie wrotne jest omijane.

2 komentarze:

  1. Bardzo ciekawy artykuł w szczególności jeśli ktoś szuka alternatywnej wersji zażywania leków.

    OdpowiedzUsuń
  2. Ciekawy wpis przedstawiające istotne sposoby zażywania leków.

    OdpowiedzUsuń

Podziel się swoją opinią :)